Α΄ Λυκείου: τι αλλάζει πραγματικά από το Γυμνάσιο (2026-2027)

Το Γυμνάσιο τελείωσε. Και μαζί του τελείωσε και ένας τρόπος να είσαι μαθητής: εκείνος όπου «κάτι θα γίνει στο τέλος», όπου ο βαθμός μαζεύεται από τη συμμετοχή και τα τεστ, όπου η χρονιά σπάνια κρίνεται.

Στην Α΄ Λυκείου αυτό αλλάζει. Όχι επειδή γίνονται όλα δύσκολα ξαφνικά, αλλά επειδή αλλάζουν τρία πράγματα ταυτόχρονα: το πρόγραμμα, ο τρόπος που βγαίνουν τα θέματα και το τι σημαίνει «περνάω την τάξη».

Ας τα δούμε ένα ένα — με βάση αυτό που πραγματικά ισχύει για το σχολικό έτος 2026-2027, όχι με βάση όσα λέγονται.

1. Το πρόγραμμα: 35 ώρες, όλα γενική παιδεία

Στην Α΄ Λυκείου δεν υπάρχει κατεύθυνση, δεν υπάρχει προσανατολισμός, δεν υπάρχει επιλογή. Όλα τα παιδιά κάνουν τα ίδια μαθήματα.

Σύμφωνα με το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα (Υ.Α. 43684/Δ2/07-04-2026, ΦΕΚ Β΄ 2106/09.04.2026), που ισχύει από το σχολικό έτος 2026-2027, η Α΄ τάξη του Ημερήσιου ΓΕΛ έχει 35 ώρες την εβδομάδα:

Μάθημα	Ώρες
Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία	5
Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία	4
Άλγεβρα	3
Γεωμετρία	2
Φυσική	2
Χημεία	2
Βιολογία	2
Ιστορία	2
Θρησκευτικά / Ηθική	2
Αγγλικά	3
2η Ξένη Γλώσσα (Γαλλικά ή Γερμανικά)	2
Πολιτική Παιδεία	2
Εφαρμογές Πληροφορικής	2
Φυσική Αγωγή	2

Δύο παρατηρήσεις που έχουν σημασία στην πράξη:

Τα Αρχαία είναι το βαρύτερο μάθημα της τάξης — 5 ώρες, περισσότερες κι από τα Νέα Ελληνικά. Παιδιά που στο Γυμνάσιο «κάπως τα έβγαζαν», εδώ το καταλαβαίνουν από τον Οκτώβριο.

Τα Μαθηματικά σπάνε στα δύο. Άλγεβρα και Γεωμετρία είναι πλέον δύο ξεχωριστοί κλάδοι, με διαφορετική λογική και διαφορετικό τρόπο μελέτης. Σύνολο 5 ώρες. Το «είμαι καλός στα Μαθηματικά» του Γυμνασίου δεν μεταφράζεται αυτόματα.

Το μάθημα της Ηθικής διδάσκεται στους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά.

2. Η Τράπεζα Θεμάτων: τα μισά θέματα δεν τα γράφει ο καθηγητής σου

Αυτή είναι η αλλαγή που ξαφνιάζει τα περισσότερα παιδιά.

Στις προαγωγικές εξετάσεις του Ιουνίου, τα θέματα δεν τα ορίζει ολόκληρα το σχολείο. Ένα μέρος τους κληρώνεται από την Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του ΙΕΠ.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου (Αρ. Πρωτ. 56598/ΓΔ4/08-05-2026, μετά από πράξη του ΙΕΠ 36/07-05-2026), η Τράπεζα Θεμάτων ισχύει για την Α΄, τη Β΄, τη Γ΄ και τη Δ΄ τάξη όλων των τύπων Λυκείου. Πώς λειτουργεί:

• Η κλήρωση γίνεται μία φορά, την ίδια μέρα της εξέτασης, μέσω της πλατφόρμας draw.iep.edu.gr.
• Γίνεται έως 2 ώρες πριν από την έναρξη της εξέτασης — και έως 3 ώρες πριν για τα Αρχαία, τα Νέα Ελληνικά, τα Αγγλικά και τα μαθήματα σχεδιαστικού περιεχομένου.
• Κληρώνονται τρεις ενότητες θεμάτων ή έξι θέματα: τρία για το 2ο και τρία για το 4ο ερώτημα. Στην Ιστορία η κλήρωση αφορά το 1ο και το 3ο ερώτημα.
• Το πρόγραμμα των εξετάσεων αναρτάται πέντε ημέρες πριν.

Τι σημαίνει αυτό για ένα παιδί της Α΄ Λυκείου; Ότι δεν υπάρχει «θα πέσει αυτό που κάναμε την τελευταία βδομάδα». Τα μισά ερωτήματα βγαίνουν από ένα σώμα θεμάτων που καλύπτει όλη την ύλη. Η επιλεκτική μελέτη — «διαβάζω τα σημαντικά» — παύει να δουλεύει.

Και ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, για να γίνει απτό. Στα Αρχαία της Α΄ Λυκείου, ο τρόπος εξέτασης (Υ.Α. 102474/Δ2/2021, όπως τροποποιήθηκε) προβλέπει: πρωτότυπο κείμενο 12–20 στίχων, μετάφραση 8–10 στίχων με 30 μονάδες, και επτά ερωτήσεις των 10 μονάδων — τρεις ερμηνευτικές, μία λεξιλογική-σημασιολογική, μία γραμματικής, μία συντακτικού, μία κλειστού τύπου. Από αυτά, κληρώνονται από την Τράπεζα Θεμάτων το πρωτότυπο κείμενο μαζί με το τμήμα προς μετάφραση, η λεξιλογική-σημασιολογική ερώτηση και η ερώτηση κλειστού τύπου.

Δηλαδή: το κείμενο που θα μεταφράσεις τον Ιούνιο μπορεί να είναι οποιοδήποτε από την ύλη της χρονιάς.

3. Η προαγωγή: τι αλλάζει με τον νόμο 5237/2025

Εδώ είναι η αλλαγή που οι περισσότεροι γονείς δεν την έχουν ακούσει ακόμα.

Ο κανόνας για την προαγωγή δεν άλλαξε: χρειάζεται Γενικός Μέσος Όρος τουλάχιστον 10 (άρθρο 112 ν. 4610/2019).

Άλλαξε το τι γίνεται αν δεν τον πιάσεις. Με το άρθρο 37 του ν. 5237/2025 (ΦΕΚ Α΄ 176/13.10.2025):

Οι μαθητές των Α΄ και Β΄ τάξεων που δεν επιτυγχάνουν τον Γ.Μ.Ο. προαγωγής παραπέμπονται το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, πριν την έναρξη των μαθημάτων του επόμενου σχολικού έτους, σε ειδική εξεταστική περίοδο.

Τα μαθήματα της Ομάδας Α΄ εξετάζονται γραπτά· της Ομάδας Β΄ προφορικά, από τριμελή επιτροπή. Και το κρίσιμο:

Οι μαθητές που κατά την ειδική εξεταστική περίοδο του Σεπτεμβρίου δεν επιτυγχάνουν τον Γ.Μ.Ο. προαγωγής, επαναλαμβάνουν τη φοίτηση.

(Για τη Γ΄ τάξη η αντίστοιχη εξεταστική τοποθετείται στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου.)

Με απλά λόγια: η Α΄ Λυκείου είναι η πρώτη τάξη στη ζωή ενός παιδιού που μπορεί να χαθεί. Δεν το λέμε για να τρομάξουμε κανέναν — το λέμε επειδή είναι η πληροφορία που αλλάζει τη σοβαρότητα με την οποία ξεκινάει κάποιος τον Σεπτέμβριο.

4. Τι κάνουμε, πρακτικά

Από τη δική μας εμπειρία με παιδιά της Καλλονής και της γύρω περιοχής, τα τρία πράγματα που κάνουν τη διαφορά στην Α΄ Λυκείου είναι:

Σταθερή εβδομαδιαία ρουτίνα από τον Σεπτέμβριο. Όχι εντατικά τον Μάιο. Η ύλη είναι πολλή και συσσωρεύεται· δεν προλαβαίνει να «μαζευτεί».

Αρχαία και Μαθηματικά από την αρχή. Είναι τα δύο μαθήματα με τις περισσότερες ώρες και με τη μεγαλύτερη απόσταση από το Γυμνάσιο. Αν πάνε καλά αυτά, η χρονιά κυλάει.

Εξοικείωση με τη λογική της Τράπεζας Θεμάτων. Δουλεύουμε πάνω σε θέματα διαβαθμισμένης δυσκολίας μέσα στη χρονιά, ώστε ο Ιούνιος να μη φέρει έκπληξη. Το ζητούμενο δεν είναι να «μαντέψουμε τι θα πέσει» — είναι να μη μας ξαφνιάσει τίποτα.

Και κάτι που το λέμε σε κάθε γονιό: η Α΄ Λυκείου δεν καθορίζει τον βαθμό εισαγωγής σε καμία σχολή. Καθορίζει όμως τη συνήθεια. Και η συνήθεια είναι που φτάνει μέχρι τη Γ΄.

---

Πηγές: Υ.Α. 43684/Δ2/07-04-2026 (ΦΕΚ Β΄ 2106/09.04.2026) για το ωρολόγιο πρόγραμμα· Αρ. Πρωτ. 56598/ΓΔ4/08-05-2026 του ΥΠΑΙΘΑ για την Τράπεζα Θεμάτων· άρθρο 112 ν. 4610/2019 όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 37 ν. 5237/2025 (ΦΕΚ Α΄ 176/13.10.2025) για την προαγωγή· Υ.Α. 102474/Δ2/2021 όπως ισχύει για τον τρόπο εξέτασης.

Έχεις παιδί που μπαίνει στην Α΄ Λυκείου; Στην Κορυφή ξεκινάμε με ένα δωρεάν διαγνωστικό, για να δούμε από πού ξεκινάμε πραγματικά — και όχι από πού νομίζουμε.