Άγχος εξετάσεων: τι βοηθάει τον μαθητή και τι κάνει χειρότερα τα πράγματα

Το άγχος πριν από μια εξέταση δεν είναι ελάττωμα. Είναι η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε κάτι που έχει σημασία, και σε μέτριο βαθμό βελτιώνει την απόδοση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν παύει να είναι εργαλείο και γίνεται εμπόδιο: όταν το παιδί δεν κοιμάται, δεν συγκεντρώνεται, ή «αδειάζει» μέσα στην αίθουσα ενώ ξέρει την ύλη.

Αυτός ο οδηγός συγκεντρώνει όσα βλέπουμε να δουλεύουν στην πράξη.

Τι βοηθάει πριν από την εξέταση

Η προσομοίωση. Το μεγαλύτερο μέρος του άγχους δεν αφορά την ύλη, αφορά τη συνθήκη: τον χρόνο, το άγνωστο θέμα, το χαρτί μπροστά. Όσο πιο πολλές φορές έχει ζήσει το παιδί αυτή τη συνθήκη σε διαγώνισμα, τόσο λιγότερο τρομακτική είναι η πραγματική. Είναι η πιο αποτελεσματική παρέμβαση που έχουμε δει και είναι καθαρά πρακτική.

Ο ύπνος. Το ξενύχτι πριν από εξέταση κοστίζει σχεδόν πάντα περισσότερα απ'' όσα προσθέτει. Η μνήμη εδραιώνεται στον ύπνο, όχι στην τελευταία επανάληψη στις τρεις τα ξημερώματα.

Ένα συγκεκριμένο σχέδιο για τα πρώτα πέντε λεπτά. Διαβάζω όλα τα θέματα, σημειώνω τα εύκολα, ξεκινώ από αυτό που ξέρω σίγουρα. Όταν υπάρχει έτοιμη πρώτη κίνηση, το «άδειασμα» έχει πολύ λιγότερο χώρο.

Η αναπνοή. Αργή εκπνοή, μεγαλύτερη από την εισπνοή, για ένα λεπτό. Δεν είναι μεταφυσική· ηρεμεί το σώμα και δουλεύει και μέσα στην αίθουσα.

Η κίνηση. Μισή ώρα περπάτημα την ημέρα, τις εβδομάδες πριν. Είναι από τα λίγα πράγματα με σταθερή επίδραση στο άγχος.

Τι το κάνει χειρότερο

«Μην αγχώνεσαι». Δεν έχει ποτέ βοηθήσει κανέναν. Προσθέτει ενοχή για ένα συναίσθημα που το παιδί δεν ελέγχει.

Η συζήτηση για το τι θα γίνει αν αποτύχει. Ό,τι κι αν είναι η απάντηση, δεν χρειάζεται να συζητηθεί την εβδομάδα της εξέτασης.

Η σύγκριση με αδέλφια, συμμαθητές ή με τον γονιό στην ηλικία του.

Η νέα ύλη την τελευταία στιγμή. Το να ανοίγει το παιδί κεφάλαιο που δεν έχει ξαναδεί, δύο μέρες πριν, εγκαθιστά την πεποίθηση ότι δεν είναι έτοιμο.

Η υπερβολική καφεΐνη και τα ενεργειακά ποτά. Τα σωματικά συμπτώματα που παράγουν μοιάζουν πολύ με τα συμπτώματα του πανικού, και το σώμα δύσκολα τα ξεχωρίζει.

Ο ρόλος του γονιού

Η πιο χρήσιμη στάση είναι η προβλέψιμη ηρεμία. Σταθερό σπίτι, σταθερά γεύματα, καθόλου δραματοποίηση. Το μήνυμα που βοηθά δεν είναι «θα τα πας τέλεια», αλλά «ό,τι κι αν γίνει, είμαστε εντάξει» — γιατί το πρώτο προσθέτει βάρος, ενώ το δεύτερο το αφαιρεί.

Αξίζει επίσης να θυμάστε ότι το άγχος του παιδιού τροφοδοτείται και από το δικό σας. Αν η ένταση στο σπίτι ανεβαίνει τον Μάιο, δεν είναι μόνο του παιδιού.

Πότε χρειάζεται περισσότερη βοήθεια

Αν το άγχος κρατά για εβδομάδες, εμποδίζει τον ύπνο ή το φαγητό, εμφανίζεται με έντονα σωματικά συμπτώματα ή οδηγεί σε αποφυγή του σχολείου, δεν είναι πια θέμα τεχνικής μελέτης. Αξίζει μια συζήτηση με ειδικό ψυχικής υγείας — και δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, όπως δεν είναι και το να πάει κανείς σε γιατρό για έναν πόνο που επιμένει.

Στην Κορυφή, τα τακτικά διαγωνίσματα προσομοίωσης και τα μικρά τμήματα υπάρχουν εν μέρει γι'' αυτόν ακριβώς τον λόγο: ένα παιδί που έχει ξαναζήσει τη συνθήκη δεκάδες φορές μπαίνει στην αίθουσα των Πανελλαδικών χωρίς να τη συναντά για πρώτη φορά.